L-infertilità hija l-kapaċità mnaqqsa ta’ koppja li tikkonċepixxi tifel/tifla matul perjodu ta’ żmien, kemm jekk minħabba kawża magħrufa u kemm jekk le. Hemm żewġ tipi ta’ infertilità:
- Infertilità primarja – meta xi ħadd li qatt ma kkonċepixxa tifel/tifla fil-passat ikollu diffikultà biex jikkonċepixxi.
- Infertilità sekondarja – meta xi ħadd kellu tqala/tqaliet fil-passat iżda qed ikollu diffikultà biex jikkonċepixxi mill-ġdid.
X'jikkawża l-infertilità fl-anatomija u fiżjoloġija maskili?
- Disfunzjoni tal-ovarji (eż. Ovarji polikistiċi).
- Mard tat-tubi (komunement ikkawżat minn Gonorrhea, chlamydia jew kwalunkwe infezzjoni pelvika, eż. appendiċite jew divertikulite).
- Endometriosis – tikkawża ċikatriċi, infjammazzjoni intra-addominali u imblukkar tat-tubu.
- Bidliet relatati mal-età – tnaqqis fil-kwalità u kwantità tal-oċiti (iċ-ċelloli tal-bajda).
- Anormalitajiet fl-utru – eż. konġenitali (mit-twelid), miksuba (fjbromi fl-utru).
- Anormalitajiet ċervikali – il-kwalità tal-mukus ċervikali hija importanti għall-penetrazzjoni u l-maturazzjoni tal-isperma.
X'jikkawża l-infertilità fl-anatomija u fiżjoloġija tipika femminili?
- Parametri anormali tas-semen – produzzjoni u maturazzjoni anormali tal-isperma huma kkawżati minn livelli baxxi ta’ testosterone, obeżità, u mard endokrinali. Bosta fatturi oħra jinfluwenzaw il-produzzjoni u l-maturazzjoni tal-isperma, inklużi l-abbuż tal-alkoħol, it-tipjip, id-drogi, u t-tossini.
- Ostruzzjoni tal-kanal tal-ejakulazzjoni – tikkawża indeboliment fit-trasport tal-isperma. Dan jista’ jkun minħabba kumplikazzjoni minn kirurġija jew infezzjonijiet.
- Disfunzjoni erettili – tista’ tkun minħabba problemi vaskulari, metaboliċi, jew psikoloġiċi.
- Telf ta’ xewqa, bi tnaqqis konsegwenti fl-attività sesswali.
Fatturi ta' riskju oħra għall-ġeneri kollha jinkludu:
- Konsum tal-alkoħol.
- Livelli għoljin ta’ stress.
- Infezzjonijiet trasmessi sesswalment.
- Tipjip (inkluż tipjip passiv).
- Fatturi ambjentali bħall-espożizzjoni għal ċerti pestiċidi, solventi, u metalli.
It-trattament jiddependi fuq il-kawża sottostanti u jinkludi:
- Trattament mediku għal nuqqas ta’ ovulazzjoni regolari.
- Proċeduri kirurġiċi għall-endometriosis, tiswija tat-tubi tal-Falloppju, jew tneħħija ta’ ċikatriċi (adeżjonijiet) ġewwa l-utru jew il-kavità addominali.
- Konċepiment assistit bħall-inseminazzjoni intrauterina (IUI) jew il-fertilizzazzjoni in vitro (IVF).
Irġiel trans li għad għandhom utru xorta jistgħu jitqalbu għalkemm jista’ jkollhom bżonn iwaqqfu temporanjament il-ħin li jieħdu l-ormoni trans-ġeneru.
Numru ta’ varjazzjonijiet intersesswali jistgħu wkoll iwasslu għal infertilità.
Fertilizzazzjoni In Vitro (IVF)
X'inhi l-IVF?
Il-fertilizzazzjoni in vitro hija serje kumplessa ta’ proċeduri użati biex jgħinu lill-isperma tiffertilizza bajda u jgħinu lill-bajda fertilizzata timpjanta fl-utru.
Għaliex isir?
L-IVF (Fertilizzazzjoni in vitro) hija teknoloġija riproduttiva assistita (ART) biex tgħin lil persuni bi problemi ta’ fertilità u tagħtihom ċans ikollhom tarbija.
X'jiġri matul l-IVF?
Matul il-proċess tal-IVF, bajda tittieħed kirurġikament mill-ovarji u mbagħad din tiġi fertilizzata f’laboratorju bl-isperma. Din il-bajda fertilizzata issa tissejjaħ embrijun u mbagħad titqiegħed fl-utru biex tikber u tiżviluppa.
Sfortunatament, l-IVF mhux dejjem tirriżulta fi tqala, u f’xi każijiet tista’ tirriżulta fi tqala multipla (tqila b’aktar minn tifel wieħed). Apparti minn hekk, hija wkoll eżiġenti fiżikament, finanzjarjament u emozzjonalment. Dawk li qed jikkunsidraw u qed jagħmlu l-IVF jiġu assistiti b’sessjonijiet ta’ konsulenza.
Hemm ċerti linji gwida, li jirrestringu min huwa eliġibbli għall-IVF, u dawn jinkludu l-età tad-donatur tal-bajd. L-IVF mhix rakkomandata għal donaturi tal-bajd fl-erbgħinijiet tagħhom, għalkemm jiddependi minn saħħithom, għax iċ-ċansijiet ta’ tqala b’suċċess mhumiex daqshekk inkoraġġanti. Individwi iżgħar fl-età huma aktar probabbli li jkollhom bajd aktar b’saħħtu, u b’hekk iżidu ċ-ċansijiet ta’ suċċess.
L-IVF tista’ twassal għal xi kumplikazzjonijiet kemm fil-ġarriera kif ukoll fit-tfal li għadhom ma tweldux. Hemm riskju akbar ta’ twelid mejjet (stillbirth), mewt tat-tarbija fil-perjodu neonatali u diżabbiltà fit-tfal imwielda. Hemm ukoll ċans akbar ta’ korriment tardiv, pressjoni tad-demm għolja u pre-eclampsia fl-individwu tqila.
Ikklikkja hawn għal aktar informazzjoni dwar is-Servizzi ta’ Terapija Riproduttiva Assistita (ART) f’Malta.
