PEP

X’inhu l-PEP?

Il-PEP ifisser Profilassi wara l-Esponiment. Huwa kors qasir ta’ mediċina kontra l-HIV li jista’ jingħata wara espożizzjoni possibbli għall-HIV. L-għan tiegħu hu li jnaqqas ir-riskju ta’ infezzjoni bl-HIV jekk jinbeda malajr u jittieħed kif suppost.

Il-PEP mhuwiex meħtieġ wara kull esponiment. Professjonist tal-kura tas-saħħa jevalwa t-tip ta’ esponiment, ir-riskju li s-sors ikun infettat bl-HIV, u fatturi oħra li jistgħu jaffettwaw r-riskju tat-trażmissjoni. Id-deċiżjoni jekk jinbediex il-PEP tittieħed skont il-każ individwali.

Meta għandi nitlob ghall-PEP wara riskju potenzjali?

Staqsi ghal parir mediku urġenti jekk taħseb li stajt ġejt espost għall-HIV permezz ta’ sess mingħajr protetezzjoni, aggressjoni sesswali, qsim ta’ tagħmir għall-injezzjoni, jew kuntatt ma’ demm jew ma’ ċerti fluwidi tal-ġisem fuq il-post tax-xogħol. Il-PEP jiġi kkunsidrat wara valutazzjoni klinika tar-riskju. Mhuwiex meħtieġ awtomatikament f’kull sitwazzjoni.

Id-demm, is-sekrezzjonijiet ġenitali u l-fluwidi tal-ġisem imħallta bid-demm iżidu r-riskju tat-trażmissjoni. Il-PEP huwa rrakkomandat ukoll f’każijiet t’aggressjoni sesswali. Wara korriment bil-labra minn sors potenzjalment infettat bl-HIV, u wara evalwazzjoni bir-reqqa, il-professjonisti tal-kura tas-saħħa jistgħu jiddeciedu li hemm bżonn il-PEP.

Kemm malajr irrid nibda l-PEP?

Il-PEP għandu jinbeda mill-aktar fis possibbli, fi żmien 72 siegħa wara l-esponiment. Aktar ma’ jinbeda kmieni tant l-aħjar.

Kemm idum il-kors tat-trattament tal-PEP?

Il-kors standard idum 28 jum. Huwa importanti li l-PEP jittieħed eżatt kif preskritt u li jitlesta l-kors kollu sakemm professjonist tal-kura tas-saħħa ma jagħtikx struzzjonijiet differenti.

Min jiddeċiedi jekk għandiex bżonn il-PEP?

Professjonist tal-kura tas-saħħa jiddeċiedi wara valutazzjoni klinika tas-sitwazzjoni. Din il-valutazzjoni normalment tqis it-tip ta’ esponiment, jekk il-persuna sors hijiex magħrufa jew jekk hemmx probabbilta’ li għandha l-HIV, u t-tagħbija virali tal-HIV tal-persuna sors, jekk din tkun magħrufa.

Nista’ nieħu l-PEP jekk jien tqila?

It-tqala ma teskludix l-użu tal-PEP, iżda għandha tiġi diskussa waqt il-valutazzjoni. Din tista’ taffettwa l-għażla tal-mediċina u s-segwitu, għalhekk huwa importanti li ssemmi jekk intix tqila jew jekk taħseb li tista’ tkun tqila.

Liema mediċini jintużaw għall-PEP?

Il-professjonist tal-kura tas-saħħa jagħżel il-mediċina tal-HIV l-aktar adattata ghas-sitwazzjoni speċifika. L-għażla tista’ tiddependi fuq l-istorja medika, il-funzjoni tal-kliewi, it-tqala, l-allerġiji u l-interazzjonijiet possibbli ma’ mediċini oħra.

Hemm xi effetti sekondarji?

Il-mediċini tal-PEP jistgħu jikkawżaw effetti sekondarji, għalkemm ħafna nies itemmu l-kors mingħajr problemi serji. Il-professjonist tal-kura tas-saħħa għandu jispjega l-effetti sekondarji possibbli u x’għandek tagħmel jekk dawn iseħħu. Kull min jiżviluppa sintomi inkwetanti għandu jfittex parir mediku.

X’segwitu jkun meħtieġ wara li nibda l-PEP?

Is-segwitu huwa importanti. Skont l-esponiment u r-riżultati inizjali, dan jista’ jinkludi appuntament ma’ tabib jew speċjalista tal-klinika GU jew tal-HIV, testijiet ghal infezzjonijiet trazmessi sesswalment (STI)s, u testijiet ripetuti għall-HIV u għall-epatite. Segwitu ulterjuri jiddependi mill-istatus tat-tilqima kontra l-epatite B, mir-riżultati tat-testijiet u miċ-ċirkostanzi kliniċi.

X’jiġri jekk ninsa nieħu doża?

Il-PEP huwa bla ħlas?

PEP jingħata bla ħlas meta jkun klinikament indikat wara valutazzjoni tar-riskju minn professjonist tal-kura tas-saħħa.

Fejn nista’ niġi evalwat biex jiġi ddeterminat jekk għandix bżonn il-PEP?

• Il-PEP jista’ jiġi preskritt fil-klinika GU matul il-ħinijiet tax-xogħol. Għal parir, ċempel 25457494 jew 25457491.
• Barra l-ħinijiet tax-xogħol, il-PEP jista’ jinkiseb mid-Dipartiment tal-Emerġenza.
• Aggressjoni sesswali fuq Mara – mid-Dipartiment tal-Ġinekololoġija
• Aggressjoni sesswali fuq Raġel – mid-Dipartiment tal-Emerġenza.
• Iċ-Ċentri tal-Kura tas-Saħħa Primarja huma disponibbli 24 siegħa kuljum.
• Jekk persuna tmur id-Dipartiment tal-Emerġenza, jew Ċentru tal-Kura tas-Saħħa Primarja, se tingħata riċetta u referenza biex tattendi l-klinika GU fl-ewwel ġurnata tax-xogħol li jmiss.
• Kontroll tal-infezzjoni f’każ ta’ esponiment fuq il-post tax-xogħol
• Bħalissa l-kura qed tingħata mill-spiżerija ta’ Mater Dei u mill-spiżerija tal-Isptar Ġenerali ta’ Għawdex.

Nista’ nuża l-PEP minflok il-kondoms jew il-PrEP?

Le, il-PEP huwa għal użu ta’ emerġenza wara esponiment possibbli. Dan m’għandux jintuża bħala metodu regolari ta’ prevenzjoni. Professjonist tal-kura tas-saħħa jista’ jagħtik pariri dwar is-sess aktar sigur, l-użu tal-kondoms, testijiet regolari u jekk il-PrEP jistax ikun adattat bħala prevenzjoni kontinwa tal-HIV.

X’għandi nagħmel issa jekk naħseb li għandi bżonn il-PEP?

Fittex parir mediku urġenti minnufih. Tistenniex li jidru s-sintomi, għax l-infezzjoni bl-HIV tista’ ma tikkawżax sintomi u l-PEP huwa trattament li jiddependi fuq il-ħin. Jekk l-esponiment kien minħabba aggressjoni sesswali, mur immedjatament id-Dipartiment tal-Emerġenza (Id-Dipartiment tal-Emerġenza tal-Isptar Mater Dei).

You can also check the Spanish version here.