PrEP

X’inhija l-PrEP?

• PrEP tfisser profilassi qabel l-espożizzjoni
• PrEP orali hija pillola li tittieħed qabel is-sess biex tipproteġik mill-HIV, għalhekk hija qabel l-espożizzjoni. Profilassi tfisser li tipprevjeni l-infezzjoni.
• Hija estremament effettiva meta tittieħed kif suppost.
• Il-profilassi orali qabel l-espożizzjoni (PrEP) normalment hija reġimen ta’ pillola waħda li fiha taħlita ta’ 2 mediċini kontra l-HIV (Emtricitabine u Tenofovir).
• PrEP għandha tiġi preskritta biss lil pazjenti negattivi għall-HIV.

Meta għandha tittieħed idealment il-PrEP?
PrEP hija ideali għalik jekk inti negattiv għall-HIV u għandek riskju akbar li tieħu l-HIV, inklużi sitwazzjonijiet fejn il-kondoms mhumiex faċilment aċċessibbli jew ma jintużawx. PrEP hija mod kif tibqa’ negattiv għall-HIV u tipproteġi lilek innifsek.

Min għandu jieħu l-PrEP?

• PrEP hija rakkomandata għal individwi li:
  • Ġew iddijanjostikati b’infezzjonijiet trasmessi sesswalment (STIs) fl-aħħar 6 xhur.
  • Mhumiex f’relazzjoni monogama reċiproka ma’ sieħeb/sieħba.
  • Riċentament kellhom bżonn il-PEPSE (profilassi wara espożizzjoni għal kuntatt sesswali).
  • Huma rġiel gay jew rġiel bisesswali li kellhom sess anali mingħajr ma użaw kondom.
  • Huma rġiel jew nisa eterosesswali li ma jużawx kondoms regolarment waqt is-sess ma’ sieħba/sieħeb li l-istatus tal-HIV tagħhom mhuwiex magħruf.
  • Jinjettaw drogi għal użu rikreattiv.
  • Jużaw drogi rikreattivi għall-chemsex (per eżempju: crystal meth, mephadrone u GHB).
  • Għandhom sieħeb/sieħba pożittiv għall-HIV li jsibha diffiċli jieħu l-mediċini tiegħu/tagħha għall-HIV regolarment.
  • Huma ħaddiema tas-sess.
  • Għandhom sieħeb/sieħba sesswali attwali li qed jgħixu bl-HIV u għandhom livell għoli tal-virus tal-HIV f’ġisimhom (xi kultant imsejjaħ tagħla virali li tinstab).

Il-PrEP tipproteġik mill-STIs?

• Le, PrEP tipproteġik biss kontra l-HIV. Għandek bżonn tieħu prekawzjonijiet oħra jekk trid tnaqqas ir-riskju li tieħu infezzjonijiet oħra trasmessi sesswalment (STIs) bħall-Gonorrhea, Chlamydia, Syphilis u l-Epatite Ċ.
• Infezzjonijiet oħra bħal Chlamydia, Gonorrhoea, Trichomoniasis, Syphilis, Epatite A, B u Ċ, Ġeni Ġenitali (HPV) u Mycoplasma għadhom jistgħu jiġu trasmessi.
• Anke jekk inti fuq PrEP jista’ jkollok bżonn tuża metodi ta’ protezzjoni adegwati (inklużi l-kondoms) jekk trid tkun protett/a minn infezzjonijiet oħra.

Kif għandi nibda l-PrEP?
Eżatt qabel tibda l-PrEP, ikollok bżonn tagħmel test tal-HIV.

Idealment, għandek tieħu wkoll:

• Skrinjar komplut għall-infezzjonijiet trasmessi sesswalment. Nirrakkomandaw skrinjar sħiħ għall-STI kull 3 xhur, anki jekk ma jkollok l-ebda sintomu.
• Test tad-demm biex jiċċekkja l-funzjoni tal-kliewi tiegħek. F’numru żgħir ħafna ta’ nies PrEP tista’ tagħmel ħsara lill-funzjoni renali (tal-kliewi). Dan huwa rari u normalment biss f’nies bi problemi eżistenti fil-kliewi jew li jieħdu mediċini oħra li jistgħu jaffettwaw il-kliewi.

How do you take PrEP?
Id-dożaġġ immexxi mill-avveniment jaħdem jekk tippjana jew tkun taf meta se jkollok sess. Id-dożaġġ ibbażat fuq l-avveniment huwa meta tieħu l-pilloli tal-PrEP qabel u wara kull episodju ta’ attività sesswali.

Id-dożaġġ ibbażat fuq l-avveniment għandu jintuża biss jekk l-uniku riskju tiegħek li tieħu l-HIV huwa minn espożizzjoni sesswali u ġejt assenjat raġel meta twelidt (assigned male at birth).

Id-dożaġġ ta’ kuljum (Kontinwu) ifisser li tieħu (1) pillola waħda kuljum. Li tieħu PrEP kuljum tiżgura li jkollok livelli protettivi ta’ PrEP f’ġismek 24 siegħa kuljum, sebat ijiem fil-ġimgħa. Din hija għażla aħjar għal dawk li huma aktar probabbli li jkollhom sess mhux ippjanat jew ma jistgħux ibassru meta x’aktarx iseħħ is-sess, id-dożaġġ ta’ kuljum joffri l-aħjar protezzjoni. Jekk m’intix eliġibbli għall-PrEP immexxija mill-avveniment, tkun protett ladarba tkun ħadt il-kors ta’ 7 ijiem tal-pilloli tal-PrEP qabel l-espożizzjoni potenzjali.

Huwa importanti ħafna li titkellem ma’ speċjalista tal-GU biex jgħinek tagħżel l-aħjar mod kif tieħu l-PrEP.

PrEP Immexxija mill-Avveniment* ED (On Demand)
Huwa importanti li ma titlifx l-ebda doża.

• Individwi eliġibbli għall-ED-PrEP, jistgħu jibdew il-PrEP orali billi jieħdu żewġ dożi 2-24 siegħa qabel espożizzjoni sesswali potenzjali (idealment eqreb lejn 24 siegħa). Irrispettivament minn jekk ikunux qed jippjanaw li jużaw reġimen ta’ PrEP orali ta’ kuljum (kontinwu) jew ED-PrEP (On Demand) u jkomplu jieħdu doża waħda kuljum sa jumejn wara l-jum tal-aħħar espożizzjoni sesswali potenzjali, għandhom:
  • Ħu 2 pilloli: 2-24 siegħa qabel is-sess.
  • Jum mingħajr sess: Ħu pillola 1 24 siegħa wara l-espożizzjoni sesswali.
  • Jum mingħajr sess: Ħu pillola 1 oħra 24 siegħa wara dik:
• Jekk qed ikollok sess għal perjodu estiż ta’ żmien, forsi matul ftit jiem jew fi tmiem il-ġimgħa, kompli ħu pillola kull 24 siegħa sakemm ikollok jumejn mingħajr sess.
• Dawn l-individwi huma eliġibbli biex jibdew PrEP Immexxija mill-Avveniment (On Demand):
  • Assenjati raġel meta twieldu (assigned male at birth) irrispettivament mill-orjentazzjoni sesswali jew identità/diversità tal-ġeneru li
  • Għandhom espożizzjoni sesswali U
  • Mhumiex qed jieħdu terapija ormonali ta’ affermazzjoni tal-ġeneru (ormoni eżoġeni bbażati fuq l-estradiol)

PrEP ta’ Kuljum (Kontinwu)

• PrEP ta’ kuljum għal 7 ijiem qabel l-ewwel espożizzjoni potenzjali.
• Il-PrEP ta’ kuljum huwa aħjar li tittieħed fl-istess ħin kuljum, biex issir parti mir-rutina tiegħek, iżda ftit sigħat tard jew kmieni huwa tajjeb.
• Li tibda l-PrEP billi tuża dan il-metodu jeħtieġ li tibda reġimen ta’ pillola 1 darba kuljum għal minimu ta’ 7 ijiem qabel kwalunkwe attività sesswali. Imbagħad wieħed irid ikompli jieħu pillola 1 darba kuljum.
• Jekk trid TWAQQAF il-PrEP, tista’ tieqaf tieħu l-PrEP ta’ kuljum sebat ijiem wara l-aħħar espożizzjoni potenzjali.
• Dawn l-individwi huma eliġibbli biex jibdew il-PrEP orali ta’ kuljum:
  • Assenjati mara meta twieldu (assigned female at birth) irrispettivament mill-orjentazzjoni sesswali jew identità/diversità tal-ġeneru.
  • Assenjati raġel meta twieldu (assigned male at birth) irrispettivament mill-orjentazzjoni sesswali jew identità/diversità tal-ġeneru li qed jieħdu terapija ormonali ta’ affermazzjoni tal-ġeneru (ormoni eżoġeni bbażati fuq l-estradiol).
  • Nies li jinjettaw drogi

Referenzi:

Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa. (‎2022)‎. Profilassi differenzjata u simplifikata qabel l-espożizzjoni għall-prevenzjoni tal-HIV: aġġornament għall-gwida ta’ implimentazzjoni tad-WHO: brief tekniku. Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa. https://apps.who.int/iris/handle/10665/360861. Liċenzja: CC BY-NC-SA 3.0 IGO