X’inhi l-mestrwazzjoni?
- Il-mestrwazzjoni – jew meta jiġik il-period – hija parti miċ-ċiklu riproduttiv tan-nisa li jibda meta l-bniet isiru sesswalment maturi fiż-żmien tal-pubertà.
- Matul perjodu mestrwali, mara tara d-demm mill-vaġina li jkun ġej mill-utru tagħha (il-ġuf). Dawn id-dmija jistgħu jdumu għal tlieta sa sebat ijiem.
- Kull period jibda bejn wieħed u ieħor kull 28 jum jekk il-mara ma toħroġx tqila matul ċiklu partikolari.
Għaliex isseħħ il-mestrwazzjoni?
L-organi sesswali interni jikkonsistu f’żewġ ovarji, it-tubi ta’ Fallopju, l-utru (il-ġuf) u l-vaġina. L-ovarji jkun fihom il-bajd li bih titwieled kull mara, u, matul kull perjodu, bajda waħda normalment issir u timmatura minħabba l-azzjoni ta’ ormoni li jiċċirkolaw fil-fluss tad-demm.
Il-mestrwazzjoni hija proċess ikkumplikat ħafna li jinvolvi ħafna ormoni differenti, l-organi sesswali, u l-moħħ. L-Ormon li Jistimola l-Follikuli (FSH) jikkawża l-maturazzjoni ta’ bajda fl-ovarja u jistimula l-ovarji biex jirrilaxxaw l-ormon estroġenu. L-estroġenu mbagħad iwaqqaf milli jiġi prodott aktar FSH (biex iwaqqaf bajda oħra milli tiġi rilaxxata), u jistimula l-glandola pitwitarja biex tirrilaxxa l-ormon lutejnizzanti, li min-naħa tiegħu jistimula l-ovarja biex tirrilaxxa l-bajda. Meta l-bajda tkun matura, din tinqala’ mill-ovarja u tgħaddi mit-tubu ta’ Fallopju ‘l isfel fl-utru. L-inforra tal-utru – l-endometriju – tkun ġiet imsaħħa bl-azzjoni tal-proġesteron u saret lesta biex tirċievi l-bajd fertilizzat.
Jekk il-bajda tiġi ffertilizzata u l-mara toħroġ tqila, din teħel mal-endometriju. Jekk il-bajda ma tiġix iffertilizzata, madankollu, il-bidliet ormonali li jirriżultaw iwasslu biex l-endometriju jiżloq ‘il barra u tibda l-mestrwazzjoni. It-tisfija mestrwali hi magħmula mill-endometriju nnifsu, flimkien ma’ ftit demm frisk ikkawżat mit-tkissir ta’ vini żgħar ħafna fl-endometriju hekk kif jinqala’ minn ġewwa l-utru. L-ammont ta’ demm mitluf minħabba l-period normali ta’ kull xahar normalment ikun inqas minn 80ml.
Iċ-ċiklu mestrwali
Iċ-ċiklu mestrwali jista’ jdum bejn 21 u 40 jum. Madankollu, it-tul minn xahar għal xahar jista’ jvarja minn persuna għal oħra. Period normalment idum bejn jumejn u tmint ijiem.
Meta tibda l-mestrwazzjoni?
Il-mestrwazzjoni tibda bejn l-etajiet ta’ 10 u 16-il sena. L-età medja hija ta’ madwar 12-il sena. Il-mestrwazzjoni tkompli sal-età ta’ 45 sa 55 sena, meta tibda l-menopawża. Hemm madwar 500 period tul il-ħajja.